 |
 |
 |
|
Wielu naszych kolegów z Organizacji, długoletnich pracowników Zakładów Chemicznych pytało się o ochronę trwałości zatrudnienia dla pracowników w wieku przedemerytalnym. Odpowiedzi udzielił mec. Grzegorz Wróbel Radca Prawny Rady woj. Podkarpackiego OPZZ. Art. 39 Kodeksu pracy stanowi, iż pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Jednocześnie art. 42 § 1 k.p. stanowi, iż przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę stosuje się odpowiednio do wypowiedzenia wynikających z umowy o pracę warunków pracy i płacy (tzw. wypowiedzenie zmieniające). Nie ma wątpliwości, iż w/w przepis art. 39 k.p. stosuje się do pracowników w okresie 4 lat poprzedzających osiągnięcie przez nich powszechnego wieku emerytalnego, czyli taki wiek, którego osiągnięcie wiąże się z nabyciem prawa do emerytury (dla kobiet 60 i dla mężczyzn 65 lat, zatem ochrona trwałości zatrudnienia działa odpowiednio od 56 i 61 lat). Ustawa o emeryturach i rentach z FUS zachowała możliwość przejścia na emeryturę dla różnych grup pracowników przed osiągnięciem w/w powszechnego wieku emerytalnego. Dotyczy to m.in. pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zasady nabywania prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze określają przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm). Natomiast wiek emerytalny, wymagany do nabycia prawa, staż pracy oraz rodzaje prac określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). W wykazach A i B stanowiących załącznik do powołanego rozporządzenia wymienione są rodzaje prac w szczególnych warunkach. Natomiast szczegółowy wykaz stanowisk prac w szczególnych warunkach zawarty jest w zarządzeniach resortowych wydanych przez właściwych ministrów, kierowników urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze. Osoby urodzone przed dniem 1 stycznia 1949 r. po spełnieniu wymaganych warunków mogą przejść na emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w każdym czasie. Dla tych osób nie istnieje bowiem żadna data graniczna, do której należałoby spełnić warunki, aby uzyskać prawo do takiej emerytury. W innej sytuacji są osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r., które aby móc przejść na taką emeryturę, warunki dotyczące wymaganego stażu pracy i osiągnięcia obniżonego wieku muszą spełnić do końca 2008 r. Ponadto osoby te mogą skorzystać z prawa do emerytury jeżeli nie przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyły wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w takim funduszu, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa. Dla osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. posiadających okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze istnieje jeszcze jedna możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę, wynikająca z przepisów art. 184 ustawy emerytalnej. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli wymienione osoby na dzień 1 stycznia 1999 r. posiadały okres składkowy i nieskładkowy wynoszący dla kobiet co najmniej 20 lat, a dla mężczyzn 25 lat i w tym co najmniej 15-letni (10-letni) okres pracy w szczególnych warunkach to wówczas mogą przejść na emeryturę po osiągnięciu obniżonego wieku emerytalnego. Przepis ten odnosi się przede wszystkim do mężczyzn, którzy do 31 grudnia 2008 r. nie spełnią warunku ukończenia niższego wieku emerytalnego. O przyznanie takiej emerytury mogą ubiegać się te osoby, które nie przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego oraz jeżeli są pracownikami, muszą również rozwiązać stosunek pracy. Niższy od powszechnego wiek emerytalny tej grupy pracowników jest dla nich normalnym wiekiem emerytalnym. Zatem w mojej ocenie ci pracownicy w okresie 4 lat przed osiągnięciem właściwego dla nich wieku emerytalnego objęci są ochroną wynikającą z art. 39 k.p. Ochrona ta dotyczy również zakazu wręczania tym pracownikom wypowiedzeń zmieniających warunki pracy lub płacy. Zaznaczam jednak, iż ochrona ta nie jest bezwzględna i istnieją od niej pewne wyjątki : 1/ art. 411 § 1 k.p. – upadłość lub likwidacja pracodawcy, 2/ art. 24113 § 2 zd. II k.p. oraz art. 77 2 § 5 k.p. – możliwość wręczenia wypowiedzenia zmieniającego w sytuacji dokonywania ogólnozakładowych zmian zasad wynagradzania w regulaminie wynagradzania lub układzie zbiorowym pracy, 3/ art. art. 5 ust. 1 i ust. 5 pkt. 1 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników – przy grupowych zwolnieniach można pracownikom chronionym z art. 39 k.p. wręczyć wypowiedzenie zmieniające. Pozdrawiam r.p. Grzegorz Wróbel |